BPO (Bank Payment Obligation) Ödeme Sistemi

Uluslararası Ticarette Yeni Ödeme Şekli: BPO (Bank Payment Obligations)

ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) uluslararası ticaretin geliştirilmesi yönünde birçok önemli görevi bulunmakla birlikte, dış ticarette teslim şekilleri ve ödeme şekilleri kurallarını da belirlemektedir. ICC tarafından yayınlanan «Uniform Rules for Bank Payment Obligations/Banka Ödeme Yükümlülüğü’ne İlişkin Birörnek Kurallar» broşürüyle, hızlı, banka garantisi sağlayan, dijital veriye olanak veren “BPO – Bank Payment Obligations” adlı yeni bir ödeme şekli oluşturulmuş ve yeni ürünün kuralları olarak yayımlanmıştır.

BPO, geleneksel ödeme yöntemlerinin uygulama avantajlarıyla birlikte dijital gelişmelerin olanak sağladığı kolaylıkları birleştirmektedir.

BPO, ithalatçı bankasının ihracatçının bankasına verdiği ve elektronik ortamda belirlenen şartların gerçekleşmesi durumunda ödemenin belirlenen bir vadede yapılmasını sağlamaktadır.

BPO, dış ticaret sektöründeki şirketler için yeni alternatiftir, mevcut ödeme yöntemlerine çözüm üretmek için geliştirilmiştir.

BPO, akreditifli ödeme yönteminde olduğu gibi geri dönülmez bir banka taahhüdüdür.

BPO, elektronik akreditif şeklinde anılmakla birlikte bir akreditif değil, yeni bir ödeme şeklidir.

BPO mevcut ödeme şekillerine ek olarak dünya ticaretine kolay, daha ucuz, pratik ve banka güvencesi içeren bir alternatif ödeme şeklidir.

BPO, Mal Mukabili ile Akreditif arasındaki boşluğu doldurmaktadır.

BPO, Mal Mukabili ödeme yönteminin pratikliğiyle Akreditifin güvencesi ile birleştirir.

BPO, Akreditifin orijinal belgeler nedeniyle söz konusu olabilecek gecikme ve rezerv ihtimalini ortadan kalkmaktadır.

BPO, standart finansal mesajlar tipleri (ISO 20022) kullanılmaktadır. Bundan ötürü ihracatçının sağladığı veriler dışındaki eksiklik veya uygunsuzluklar (rezerv konuları) tümüyle ortadan kalkmaktadır.

BPO, ihracatçılara finansman imkanları sağlamaktır.

BPO’nun sağladığı faydalar özetle şu şekildedir; • Mal Mukabili ödeme yöntemine banka güvencesi getirmektedir, • Standart mesajlar içerdiği için rezerv konularını azaltmaktadır, • Düşük maliyetlidir, • Pratik, kolay ve hızlıdır, • İhracatçılara finansman imkanları sağlamaktadır, • İthalatçının riskini ortadan kaldırmaktadır • Dijital veriye müsaittir, • Operasyonel riskleri minimize eder, • Evrak kontrolü ve gecikmesi olmaz, • Fiziki belge yoktur.

BPO nedir ve nasıl çalışır?

BPO  yukarıda  da  belirttiğimiz  gibi  mevcut  ödeme  yöntemlerinin yerini   alan   bir   ödeme   yöntemi   değildir,   mevcut   finansman çözümlerini   tamamlayan   alternatif   bir   enstrumandır.   Bazıları BPO’nun elektronik bir akreditif veya basitleştirilmiş bir akreditif olduğunu söyleseler de tam olarak doğru değildir,kendine özgü bir yöntem olarak görülmesi daha doğru olacaktır.

BPO yeni ICC Kurallarında(URBPO) şu şekilde tanımlanmaktadır; Yükümlü Banka’nın(ObligorBank) elektronik ortamda Lehtar Banka’dan (RecipientBank)aldığı verileri Oluşturulmuş Veritabanı (Established Baseline)de belirlenen elemanlar (şartlar) ile uygunluk sağlaması üzerine Lehtar Banka (RecipientBank)’ya ödeme yapacağına, vadeli ödeme yükümlülüğüne gireceğine ve belirlenen tutarı vaded eödeyeceğine ilişkin geri dönülmez ve bağımsız bir taahhüdüdür.

Bu tanımlamaya göre yükümlülüğe gire nbanka yani “ObligorBank” alıcının  bankası olabilir  veya olmayabilir,  ancak  Lehtar Bankanın yani “RecipientBank”ın her zaman satıcının  bankası olması gerekir.

UCP  (ICC’s  Uniform  Rules  for  Customs  and  Custom  for Doucumentary Credits)’ye tabi akreditiflerde,URDG(ICC’s Uniform Rules forDemand Guarantees)’ye tabi garantilerde veya URC(ICC’s UniformRulesfor Collections)’da olduğu gibi işin konusu ve işin kendisi kuralların yani URBPO’nun dışındadır,URBPO iş,mal ve sözleşmelerden bağımsızdır,Oluşturulmuş  Veritabanı(Estabished Baseline) de belirtilen şartlar ile bankalar tarafından bu alana gönderilen       veriler       (data,       baseline)       ile       ilgilenir.

TSU’nun BPO kurallarında veye ICC’nin BPO’ya ilişkin yeni kurallarında(URBPO) bulunani braz, eşleştirme,ödeme, taahhüt ve benzeri durumlar BPO’nun akreditif gibi görülmesine sebep olmaktadır,oysa BPO akreditif ve mal mukabili (açıkhesap) arasındaki açığı kapatan her ikisinin olumlu taraflarını içeren bir mekanizmadır.BPO’da akreditifin banka güvencesi ve mal mukabilinin basitliği vardır,bu açıkça görülür. BPO vasıtasıyla bankalar için mal mukabili ve vesaik mukabili işlemler üzerinden bir çok hizmet vermenin yolu açılırken diğer taraftan finansman kapıları sonuna kadar açılır. Bu imkanlardan bankalar ve müşteriler faydalanabilir.Tedarik zinciri (SupplyChain) gibi ürünlere destek olur.

BPO ile ilgili bilinmesi gereken bazı önemli hususlar:

Alıcı ve satıcının seçilecek BPO,Yükümlü Banka (ObligorBank) ve Lehtar Banka(RecipientBank) konusunda işbirliği yapması gerekir.

Bir BPO işleminde Yükümlü Banka ve Lehtar Banka’nın çalışacağı İşbirliği Alanı (Collaborative Space) ve Serbes tAlan (Competitive Space)’nın tanımlanması gerekir.İşbirliği alanı (collaborative space) ile kastedilen bir tek TMA(Transaction Matching Application) aracılığıyla belirlenen veri elemanları(şartlar) ile eşleşmeye tabi bir BPOnun oluşturulmasıdır.  Bu veri elemanları(şartlar), yükümlü ve Lehtar Bankadan gelen bilgiler ile Oluşturulmuş Veritabanı (Established Baseline)da tanımlanır.   Oluşturulmuş Veritabanında URBPO  ve  ISO  20022  TSMT  zorunludur.  Çok  özel  durumlarda URBPO yerine başka kurallar belirlenebilir.Örneğin;TSU’nun BPO kuralları gibi.

Serbest alan (CompetitiveSpace) ile kastedilen iseYükümlü Banka ve Lehtar Banka’nın müşterisi için riski azaltma,finasman,ödeme garantisi,işlem yeterliliği,fiyat vs.konusundaki hizmet seviyesini (servis level) belirlemesidir.Bu alanda herhangi bir kural veya zorlama standart bulunmamaktadır. Bankaların müşterileri ile istedikleri   gibi   şartlarını   iki   taraflı   sözleşmeler   ile   yapmaları serbesttir.

URBPO sadece bankalar arasında veya İşbirliği alanında söz konusudur,  Banka  ve  müşteri  arasındaki  Serbest  alan  ile  ilgili değildir.

URBPO’da Yükümlü Banka (ObligorBank), Oluşturulmuş Veritabanı (Established Baseline)de belirlenen ödeme şartlarına uygun olarak LehtarBanka(RecicpientBank) ya ödeme yapacağını veya vadeli ödeme yükümlülüğüne gireceğini ve vadede ödeme yapacağını belirten  geri  dönülmez  ve  bağımsız  bir  taahhüt  veren  banka anlamına gelir. Yükümlü banka alıcının bir bankası olabilir.

URBPO’da Oluşturulmuş Veritabanı (Established Baseline),TMA (Transaction  Matching  Application)’nın  tam  eşleşme(“Zero Mismatch”) içeren ve “Established” konumu aldığını gösteren raporu işleme dahil herbir bankaya gönderildiği zamanki veritabanı anlamına  gelir.  Şartları  içeren  ana  belgedir.  TMA’ya  gönderilen veriler buradaki belirlenen veriler ile karşılaşacaktır. Uygun olup olmadığı TMA tarafından belirlenecektir,TMA buna ilişikin rapor üretecek                 ve                 taraflar                 gönderecektir.

BPO data alanları normalde standart bir işlem için yeterlidir,zorunlu alanlar çok fazla değildir,tarafların ihtiyacına göre ilave şartlar “Oluşturulmuş Veritabanı”na konulabilecektir.

BPO kendisi sahteciliği önleyen bir sistem değildir,taraflar bilgileri girerken kendi kontrol mekanizmalarını kullanabilirler.Yani TMA’ya gönderilen bir verinin müşter itanım akriterlerine (KYC-Know Your Customer) veya yaptırım (Sanction) konusu olup olmadığını göndermeden önce kendi harici sistemlerinden kontrol edebilirler. Örneğin; wordcheck, swbase, Ofaclist,KYC programları gibi.

BPO,ICC kurallarına tabi bir akreditif,standby veya talep garantinin alternatifi değildir,mal mukabili veya vesaik mukabili gibi korumasız ödeme yöntemlerine banka ödeme taahhüdü getiren bir üründür. Fiziki  belgeler  ile  ilgilenmez,  sadece  verileri  karşılaştırıp  ödeme yapar. Fiziki belgeleri taraflar birbirlerine gönderebilirler.

Alıcı ve satıcı ödeme şartlarına,diğer şartlara ve BPO’nun kullanılmasına karar verdikten ve bankalarına teklif verdikten sonra bankalar dahil olurlar ve ödemenin yapılması için hangi bilgilerin gerektiğini belirlerler.Taraflar mutabık kaldıktan sonra alıcı ve satıcı “OluşturulmuşVeritabanı”nı oluşturmak için bankalarına talimat verirler.BPOtamamenişlemverilerinin“OluşturulmuşVeritabanı” ilekarşılaştırılması üzerineçalışır. “OluşturulmuşVeritabanı” (Established Baseline), BPO’nun yürütülmesi içinhangiveri elemanlarınınyanibilgilerineşleşmesi gerektiğini belirler. “Oluşturulmuş Veritabanı”normaldesipariş emrindeki bilgilerile varsaBPO’nunçalışmasıiçingerekli bilgileriiçerir.“Oluşturulmuş Veritabanı”deki bilgilereveeşleşecekbilgilerinadedinetamamen alıcı ve satıcıkararverirve bankalarınabukonudatalimatverirler.

TMA’da eşleşme gerçekleştiğinde Yükümlü Banka ödemeyi Lehtar Bankaya yapar,Lehtar Bankanın satıcıya ödeme yapması BPO’nun dışında olup Lehtar Banka ile satıcı arasındaki bir olaydır,aralarında bir  sözleşme  yapmış  olabilirler  veya  olmayabilirler  bu  tamamen taraflara kalmıştır.Lehtar Banka satıcıya  karşı ayrı bağımsız  bir taahhüde girebilir(Gizli teyit gibi).

BPO ve Akreditif arasındaki fark şudur:Akreditif,fiziki belgelerin bankaya ibraz edilmesini gerektirir,BPO’da fiziki belgeler satıcı tarafından direkt olarak alıcıya gönderilir,mal mukabilindeki gibi. BPO’da  sadece  belgelerden  elde  edilmiş  bilgiler  eşleşme  için bankaya gönderilir.Bu uygulama riski azaltır,finansman imkanları sağlar.  Akreditif  işleminde  banka  direkt  olarak  satıcıya  karşı taahhüde girer, oysa BPO’da Yükümlü Banka sadece Lehtar Bankaya karşı taahhüde girer,burada lehtar(Beneficiary )Lehtar Banka (RecipientBank)dır. Lehtar Banka’nın satıcıya karşı ödeme yapması aralarındaki BPO ileilgil imutabakata bağlıdır.BPO’nun akreditife görea vantajları şunlar olacaktır;Fiziki  belgelerin yerine belgelerden elde edilen veriler (data) ibraz edilecektir,

Fiziki  belgeler  ile  uğraşılmadığı  için  daha  hızlı  olacaktır,  çünkü sadece veriler kullanılacaktır,Uyum sağlama konu ve kalitesinde düzelme olacaktır,Değişiklikler çok daha kısa sürede kolaylıkla yapılabilecektir,Finansman imkanlarına çok daha erken ve kolaylıkla ulaşılacaktır.

BPO’nun  Açık  Hesap  (Open  Account)  göre  avantajları  şunlar olacaktır;Ödeme riski azalacaktır,ticari kazanç ilişkisi kolaylaşacaktır, finansman için teminat olacaktır.

BPO’nun bankalar için avantajları;

İş açısından;Düşük risk,hesaplı sermaye kullanımı,istikrarlı komisyon ve gelir kaynağı,otomatik çözümler,düşük operasyonel maliyetler

Piyasa ihtiyaçları açısından;yeni finansman imkanları,ilişkileri arttırma ve sağlamlaştırma, risk ve müşteri üzerinde piyasa ihtiyaçlarını daha fazla karşılama

BPO’ nun Satıcılar için avantajları;

Nakit akışı optimizasyonu,zamanında ödeme alma, alacakları erken tahsil edebilme,ödeme riskini bertaraf etme,uyumsuzluk(rezerv) riskini ortadan kaldırma,nakit tahminlerini düzeltme,e-fatura entegrasyonunu kolaylaştırma, prefinansman ve postfinansman imkanları, faktöringe alternatif bulma,faiz maliyetini azaltma.

BPO’nun alıcılar için avantajları;

Nakit akışı optimizasyonu,ödeme zamanını kontrol altında tutma, kredi kullanımı optimizasyonu,tedarikçilere zamanında ödeme,idari masrafları azaltma,araştırma ve tartışmaları azaltma,dışkaynak kullanım imkanları,ödeme sürelerini uzatma,ticari terimleri müzakere etme,tedarik riskini azaltma.

BPO ile şirketler işlem kolaylığı,zamanında ödeme,işi geliştirme, finansman imkanları,  ICC Kuralları, SWIFT gücü ve ISO Standartları ile tanışacaktır.

Hızlı İletişim